Niet alles wat mij bezighoudt, gaat over mijn werk.

Hier komt van alles terecht. Iets wat ik geschreven heb, een foto, muziek, een plek waar ik graag kom. Oude gebruiken en rituelen. Natuur, dood en afscheid. Een reis of een ontmoeting die blijft hangen. En spullen met een geschiedenis. Een kast, een schaal, een sieraad. Ik knap ze op en soms gaan ze weer verder. Sommige dingen weet ik veel van, andere ben ik zelf nog aan het uitzoeken. Dit is mijn wereld. Er staat van alles tussen. Kijk maar.

Je hoeft nog niet te weten waar je uitkomt

Als iets stopt, willen we meestal vrij snel weten wat ervoor terugkomt. Je baan houdt op en al snel komt de vraag wat je volgende stap wordt. Je relatie loopt stuk en ergens wil je weten hoe je leven er straks uitziet. Je verkoopt je bedrijf en de vraag ‘wat ga je nu doen?’ wordt sneller gesteld dan ‘hoe is het eigenlijk om ermee te stoppen?’Dus gaan we nadenken. Plannen maken, gesprekken voeren, boeken lezen, nog eens ergens advies vragen. Wat wil ik? Waar word ik gelukkig van? Moet ik blijven of weggaan?Op zich niks mis mee. Alleen komt een antwoord niet altijd omdat jij vindt dat het tijd is.Soms is iets gewoon voorbij terwijl je nog geen flauw idee hebt wat ervoor terugkomt. Je kunt niet meer terug naar hoe het was, maar vooruit zie je ook nog weinig. Zeker als je gewend bent om problemen op te lossen en door te gaan, kan dat behoorlijk ongemakkelijk zijn.Ik ken die neiging goed. Na zeventien jaar verkocht ik mijn bedrijf. Dat bedrijf was niet alleen mijn werk. Het bepaalde voor een groot deel hoe mijn dagen eruitzagen, waar ik goed in was en ook hoe ik mezelf zag. Daarna lag er niet onmiddellijk een prachtig nieuw plan klaar.En natuurlijk wilde ik wel weten wat ik dan ging doen.Maar niet weten waar je uitkomt, betekent niet automatisch dat je vastzit. Ondertussen gebeurt er van alles. Je merkt dat je bepaalde mensen graag ziet en andere steeds minder. Dat werk waar je vroeger energie van kreeg begint je tegen te staan. Je lijf reageert ergens op voordat je hoofd begrijpt waarom. Je mist iemand. Je wordt boos. Of je krijgt ineens zin om iets te doen waar je vroeger nooit tijd voor maakte.Ik denk dat het de moeite waard is om daar aandacht aan te geven zonder overal meteen een antwoord van te maken. Soms merk je iets op voordat je begrijpt wat het betekent.Daar zit voor mij ook iets in wat ik niet helemaal kan verklaren. Ik geloof dat we meer oppikken dan we met ons verstand kunnen begrijpen. Noem het intuïtie, energie, het vijfde element of geef het helemaal geen naam. Ik hoef niet precies te weten hoe het werkt om het serieus te nemen.Achteraf kun je van je leven makkelijk een logisch verhaal maken. Mijn woonkamer brandde uit, mijn ouders overleden, ik liep de Camino en verkocht mijn bedrijf. Ik zou daar nu een verhaal van kunnen maken waarin alles nodig was om uiteindelijk hier terecht te komen.Maar zo weet ik het niet.Sommige dingen had ik graag overgeslagen. Sommige dingen hebben me veranderd. En bij andere weet ik nog steeds niet precies wat ze met me gedaan hebben.Wat ik wel weet, is dat ik niet meer zo snel een antwoord nodig heb als vroeger. Er mag best een tijdje zitten tussen wat voorbij is en wat daarna komt.Misschien hoef je in die tijd niet te ontdekken wat je met de rest van je leven gaat doen. Misschien is het voorlopig genoeg om te merken wat je niet meer wilt.

Lees meer

Adem

De kracht van je ademJe ademt de hele dag zonder erbij na te denken. Je adem reageert ondertussen wel op wat er gebeurt. Als je schrikt, houd je hem even in. Als je gespannen bent, wordt hij vaak sneller of oppervlakkiger en als je ontspant verandert hij weer.Dat is een van de redenen waarom ik met adem werk. Niet omdat je met een paar keer goed ademhalen je problemen oplost, maar omdat je via je adem soms ergens bij komt waar je met praten alleen niet komt.Tijdens ademwerk gaan we bewust met de adem aan de slag. Soms rustig, soms intensiever. Je aandacht verschuift van wat je allemaal denkt naar wat er in je lichaam gebeurt. Waar je spanning voelt, waar je adem stokt en wat er gebeurt als je daar niet meteen van weggaat. Er kan verdriet opkomen, boosheid, spanning, een herinnering of gewoon iets waarvan je niet direct weet wat het is. En soms gebeurt er helemaal niet zoveel.Dat laatste is ook prima. Ik hoef niet overal iets uit te halen en ook niet iedere lichamelijke reactie te verklaren.Veel mensen zijn behoorlijk goed geworden in doorgaan. Werken, nadenken, oplossen en weer verder. Je kunt ook heel goed begrijpen waarom je iets doet en het vervolgens nog twintig jaar blijven doen. Daarom vind ik het interessant om het hoofd af en toe niet als enige ingang te gebruiken.Soms gebruik ik naast de adem ook stem, klank of beweging. Niet volgens een vast protocol, maar omdat het op dat moment iets kan toevoegen.Voor mij heeft adem ook een spirituele kant. In verschillende oude tradities zijn adem en levenskracht met elkaar verbonden. Prana en chi zijn daar voorbeelden van. Ik hoef niet precies te weten wat het is om te merken dat adem voor mij over meer gaat dan alleen lucht in en uit.Daar voel ik me mee verbonden. Ik geloof dat er meer is dan alleen wat we kunnen meten en verklaren. Je kunt dat energie noemen, het vijfde element of er helemaal geen naam aan geven. Ik hoef je daar niet van te overtuigen en je hoeft er ook niet in te geloven om met adem te werken.Ademwerk is voor mij geen wondermiddel. Het wist je verleden niet uit en na één sessie ben je niet ineens van alles af. Maar je adem kan wel iets laten merken wat je hoofd allang had bedacht, weggestopt of verklaard.En daar kunnen we naar kijken.

Lees meer

Trauma

Trauma betekent letterlijk wond.Sommige wonden zijn duidelijk. Er is iets gebeurd wat te groot, te heftig of te pijnlijk was. Andere ontstaan over langere tijd. Omdat je thuis altijd op je hoede moest zijn. Omdat er weinig ruimte was voor wat jij voelde. Of omdat je al jong leerde dat je vooral sterk moest zijn en door moest gaan.Een mens past zich aan.Je leert voelen hoe de stemming in huis is voordat iemand iets heeft gezegd. Je houdt je groot. Zorgt voor anderen. Wordt heel zelfstandig. Of je stopt bepaalde gevoelens ergens weg omdat je er op dat moment weinig anders mee kunt.Dat kan je behoorlijk ver brengen.Tot het niet meer werkt.Dan merk je bijvoorbeeld dat je moeilijk je grenzen voelt, altijd alert bent, snel boos wordt, jezelf wegcijfert of niemand echt dichtbij laat komen. Soms begrijp je met je hoofd allang waar het vandaan komt en reageert je lichaam toch alsof het nog steeds nodig is om jezelf te beschermen.Voor mij zit trauma daarom niet alleen in het verhaal dat je over je verleden kunt vertellen. Het lichaam doet ook mee.En ik geloof dat er nog een laag is. Dat we niet alleen een hoofd en een lichaam zijn en dat niet alles wat tussen mensen gebeurt zich laat verklaren. Je kunt dat energie noemen, het vijfde element, bezieling of er helemaal geen naam aan geven.Ik hoef daar niet van te weten hoe het precies werkt om het serieus te nemen.Niet ieder trauma is hetzelfdeHechtingstraumaAls de mensen van wie je als klein kind afhankelijk was niet altijd veilig of beschikbaar waren, kan dat invloed hebben op hoe je later relaties aangaat. Misschien ben je bang om iemand kwijt te raken. Misschien houd je mensen juist op afstand. Of heb je geleerd dat je het uiteindelijk toch zelf moet doen.OntwikkelingstraumaSoms gaat het niet om één gebeurtenis, maar om wat er gedurende je jeugd steeds opnieuw gebeurde. Veel spanning thuis, onveiligheid, verwaarlozing, geen ruimte voor emoties of voortdurend rekening moeten houden met anderen.Een kind vindt daar een manier voor.En die manier kan jaren later nog steeds actief zijn, ook als de omstandigheden allang veranderd zijn.Intergenerationeel traumaJe begint niet helemaal bij nul.Je ouders hadden ouders en die hadden ook weer ouders. Oorlog, verlies, armoede, geweld, ziekte, geheimen en andere gebeurtenissen kunnen invloed hebben op hoe een familie met angst, liefde, verdriet, veiligheid en elkaar omgaat.Dat betekent niet dat ieder probleem van je grootouders komt. Maar soms helpt het om verder terug te kijken dan alleen naar jezelf.Daar raakt traumawerk voor mij ook aan systemisch werk.En dan?Ik geloof niet zo in het idee dat je alles uit je verleden moet oplossen voordat je verder kunt.Wel in kijken naar wat er gebeurd is. Naar wat je toen nodig had, hoe je jezelf hebt leren beschermen en wat daarvan nu nog steeds meespeelt.Daarbij kan praten helpen. Maar praten is niet heilig.Soms werk ik daarom ook met adem, het lichaam, een opstelling, stilte of een ritueel. Niet omdat één daarvan de oplossing is, maar omdat een mens uit meer bestaat dan alleen zijn gedachten.PTSSPTSS is een psychische aandoening die kan ontstaan na een schokkende of bedreigende gebeurtenis. Dat vraagt soms om specialistische behandeling.Ik ben geen behandelaar voor PTSS. Als ik denk dat wat er speelt buiten mijn werk valt, zal ik dat ook zeggen en kan ik met je meedenken over iemand die daar wel voor is opgeleid.

Lees meer

Jouw familiesysteem

Soms merk je dat je steeds in hetzelfde terechtkomt. In relaties, op je werk of thuis. Je reageert op een bepaalde manier, neemt altijd dezelfde rol op je of voelt je verantwoordelijk voor dingen waarvan je eigenlijk niet goed weet waarom.Dan kan het interessant zijn om eens naar je familie te kijken.We krijgen allemaal van alles mee van thuis. Hoe er met ruzie werd omgegaan. Wie er voor wie zorgde. Waar niet over gesproken werd. Wie veel ruimte innam en wie juist weinig. En soms spelen gebeurtenissen van langer geleden nog steeds een rol.Bij systemisch werk kijken we daarnaar. Naar je ouders, je grootouders en de plek die jij in je familie hebt ingenomen. Niet om overal je familie de schuld van te geven, maar om te zien wat je hebt meegenomen en wat je misschien nog steeds doet.Dat kan met een familieopstelling. Mensen of voorwerpen krijgen dan een plek in de ruimte. Vervolgens kijken we wat er gebeurt als je daar zelf tussen gaat staan of iets verandert.Soms wordt daardoor iets duidelijk waar je met praten niet zo makkelijk bij kwam.Ik gebruik daarbij soms ook ademhaling, lichaamswerk, stem, ritme of muziek. Niet omdat dat er allemaal standaard bij hoort. Alleen als het op dat moment iets toevoegt.Je hoeft daarvoor je hele familiegeschiedenis niet te kennen. En je familie hoeft er ook niet bij te zijn.Het gaat uiteindelijk om wat jij nu merkt. Wat je doet, waar je op reageert en of je daar nog steeds hetzelfde mee wilt blijven doen.

Lees meer